Seul'den sonra Kore'de nereye gidilir diye sorarsan, Hyeyeon'un ilk cevabı Busan oldu. Arda Pazır ve Hyeyeon ile Busan'da bir gün geçirdik: sabah camı şeffaf bir teleferikle denizin üzerinden geçtik, öğleden sonra "Kore'nin favelası" denen Gamcheon'un ara sokaklarına girdik, akşam da balık pazarında tezgâha oturup Korelilerin canlı pişirdiği yılan balığını denedik. Bu yazıda o günü anlatırken Busan'da bir günde neler görülür, Gamcheon Kültür Köyü'ne giderken neyi bilmen gerekir ve balık pazarında seni neyin beklediğini de paylaşıyorum.
Videoyu İzle: Busan'ın Arka Sokakları
Seul Dışında Kore'de Nereye Gidilir? Neden Busan?
Teleferikte Hyeyeon'a basit bir soru sordum: Kore'ye ilk kez gelen biri Seul dışında mutlaka nereyi görmeli? Cevabı hiç düşünmeden Busan oldu. İki sebep saydı. Birincisi, burada Birleşmiş Milletler Anma Parkı ve mezarlığı var. Kore Savaşı'nda hayatını kaybeden Türk askerlerinin de yattığı bu yer, Türkler için ayrı bir anlam taşıyor. İkincisi deniz. Seul'de deniz yok; Kore'de deniz tatili istiyorsan gideceğin yer Busan.
Hyeyeon'a göre Busan'ın havası da Seul'den daha yumuşak: kışın o kadar soğuk, yazın o kadar sıcak olmuyor. Kore'ye en iyi ne zaman gidilir diye sorduğumda cevabı Türkiye ile aynıydı: ilkbahar ve sonbahar.
Songdo Deniz Teleferiği: Ayağının Altında Deniz
Güne Busan'ın batı tarafında, deniz üzerinden bir adaya geçen teleferikle başladık. Kabin seçerken tabanı cam olan "kristal" kabini seçtik. Aşağıyı, denizi, plajı olduğu gibi görüyorsun. Kuyruktayken bize lolipop dağıttılar, kabinde de herkes birbirine "korktun mu?" diye sordu. Hyeyeon'un anlattığına göre teleferik uzun zaman önce yapılmış, sonra yeniden ve modern şekilde inşa edilmiş, yani güvenli.
Kabinden aşağı bakınca görünen plaj, Hyeyeon'un deyişiyle Kore'nin ilk halk plajı. İsteyen yolun bir kısmında inip denizin üzerine uzanan kırmızı yürüyüş yolunda yürüyebiliyor. Gördüğüm kadarıyla burası bayağı turistik ama manzara gerçekten güzel. Busan istasyonundan sonra ilk gelip görebileceğin noktalardan biri burası.
Ejderha Adası ve Kaplumbağaya Dönüşen Ejderha
Teleferiğin vardığı tarafta bir park var. Sensörle hareket eden dinozor heykelleri, dönen garip spor aletleri ve her köşede bir hikâye. Panolar birçok dilde yazılmış; Türkçe olanı "zengin ol ve mutlu ol" diyordu. Buraya ejderha adası dendiğini öğrendik.
Hikâyeyi yerinde şöyle anladık: Adada bir ejderha yaşarmış. Bazen insan kılığına girip halkın arasına karışırmış. Bir gün bir kıza âşık olmuş ama kavuşamamış. Bunun üzüntüsüyle kabuğuna çekilmiş ve kaplumbağaya dönüşmüş. Heykellerin arasında bir de deniz kızı vardı, yani hikâyenin bizim anladığımızdan biraz farklı bir versiyonu da olabilir. Arda'nın takıldığı nokta ise net: "Ejderhanın insana dönüşmesine tamam, ama neden kaplumbağa?" Sen gidersen panoyu dikkatle oku, bize kalmasın.
Songdo Plajı ve Korelilerin Kaymak Aşkı
Parktan plaja indik. İnsanlar denize giriyordu. Burada Busan doğumlu, elektronik mühendisliği okuyan üniversiteli birkaç gençle sohbet ettik. Anlattıklarına göre plajlarda resmî yüzme sezonu temmuzdan ağustos sonuna kadar; sezon dışında yüzmek için kurallara dikkat etmek gerekiyor.
Sohbetin en şaşırtıcı kısmı kaymaktı. Koreli bir televizyoncu Türkiye'ye gelmiş, kaymak yemiş ve "bu cennetten gelmiş" demiş. Ondan sonra kaymak Kore'de bir anda popüler olmuş. Ama Kore'de manda yok, dolayısıyla gerçek kaymağın tadını burada bulmak çok zor. Bal kaymak duyunca gözleri parlayan Korelilerle karşılaşırsan şaşırma.
Busan'ın İnsanları Gergin mi?
Arda Busan'a ilk kez geliyordu ve ilk izlenimini dürüstçe paylaştı: Taksicisinden sokaktaki satıcıya kadar insanlar ona biraz gergin, hep bir yere yetişiyormuş gibi gelmişti. Kimse kaba değildi, tam tersine herkes kibardı; ama kuralları harfiyen uygulamaya odaklı, aceleci bir hava vardı.
Hyeyeon'un yorumu ise farklı bir pencere açtı. Busan'ın kendine has bir aksanı var ve Seul'den gelen birine bu aksan sert, hatta sinirli gibi gelebiliyor. Kendi kardeşinin bile Busanlı arkadaşlarıyla konuşmasını dışarıdan duyan birinin "neden kavga ediyorsunuz?" diye sorabileceğini anlattı. Ona göre Busanlılar sıcak ve iyi insanlar, sadece konuşma tarzları farklı. Günün ilerleyen saatlerinde balık pazarında tanıştığımız Türk gezginler de tam tersini söyledi: Busan'ı Seul'den daha sıcak ve şirin bulmuşlardı. Yani tek bir izlenimle karar verme.
Gamcheon Kültür Köyü: Kore'nin Eski Favelası
Plajdan taksiyle Gamcheon'a geçtik. Dağın yamacına doğru tırmanan, birbirinin üstüne kurulmuş renkli evler... İlk gördüğümde "Rio'dayız" dedim, sonra "Bolivya'dayız". Denize bakan bir gecekondu mahallesi. Hyeyeon'un anlattığına göre Kore Savaşı sırasında insanlar buraya sığınmış ve bu yamaca kendi evlerini kurmuşlar. Bugün mahalle turistik bir kültür köyüne dönüştürülmüş.
Turistik Sokağın Arkası
Turistik ana sokakta kafeler, karikatür çizen sanatçılar, hanbok giyip fotoğraf çektiren ziyaretçiler ve her köşede Küçük Prens figürleri var. Ama ana sokaktan bir adım ayrıldığında eski halini görüyorsun. Eski geçitlerin bir kısmı turistler girmesin diye kapatılmış. Çürümüş merdivenler, derme çatma balkonlar, pencerelere asılmış çamaşırlar, evinin önünde balık temizleyen bir amca, içeride uyuyan bir adam. Burada hâlâ insanlar yaşıyor.
Evinin önünde oturan yaşlı bir çiftle Hyeyeon aracılığıyla konuştuk. Savaştan sonra buraya gelmişler, ömürleri burada geçmiş. Mahallenin eskiden de yerliler için tehlikeli olmadığını, asıl şimdi turist kalabalığı yüzünden hayatın zorlaştığını söylediler. Anlattıklarına göre artık sadece bazı insanlar burada yaşıyor ve boş ev çok. Ev sahibi oldukları için kira derdi de yok. Yaşlıların hemen arkasındaki duvarda BTS posterleri vardı. Kore'deki kuşak farkını tek karede görmek gibiydi.
Gamcheon'u gezerken şunu unutma: Bu evlerin çoğu gerçekten birilerinin evi. Kapıları açık olsa bile içeri girme, insanların yüzüne kamera tutmadan önce izin iste ve sessiz ol. Mahallede kameralar ve küçük bir polis kulübesi var; kulübenin üzerinde bile Küçük Prens ve çiçek motifleri vardı. Yaşlılar için her köşeye açık hava spor aletleri koymuşlar.
Ejderhanın Yaktığı Dondurma ve Kediler
Ana sokakta, içinde dondurma olan marshmallowu ejderha şeklindeki bir şaloma ile karamelize eden bir tezgâh vardı. Dışı karamelize, içi soğuk. Fena değil ama beklentini yüksek tutma. Bir de her yer kedi doluydu. Arda'nın teorisi: "Bizim İstanbul'u gördükten sonra salmışlar." Sokaklar dik ve merdivenli; rahat bir ayakkabıyla git.
Döviz Makinesinde Pasaport Dersi
Mahallede otomatik bir döviz bozdurma makinesi bulduk. Videoyu çektiğimiz dönemde makine 1 euroya 1.575 won civarında veriyordu, şehir merkezindeki kurdan biraz kötü. Ama iki sorun çıktı: makine pasaport istiyordu ve benim yanımda yoktu, Hyeyeon'un kimliğiyle işlem yaptık. Sonra da 200 euroluk banknotu kabul etmedi. Kore'de döviz makinesi kullanacaksan pasaportunu yanında taşı ve küçük banknotlar götür.
Busan Balık Pazarı: Canlı Pişen Yılan Balığı
Akşamüstü balık pazarına girdik. Tezgâhlar kapanmaya başlamıştı ama içerisi hâlâ hareketliydi. Dev mürekkep balıkları, kral yengeçler, kurutulmuş balıklar, adı "mongge" olan deniz fışkırtığı. Hyeyeon güldü: Kore'de birine "mongge gibisin" demek, çirkin demekmiş. Korelilerin küçük balıkları bizim hamsi gibi kızartmak yerine kurutup çerez gibi yediklerini de burada öğrendim.
Pazarda bir anda 20 civarında Türk gördük. Bizi tanıyan iki Türk gezginle sohbet ettik; Busan'a ilk kez gelmişlerdi ve Seul'e göre daha sıcak bulmuşlardı.
Tezgâhta Olanlar
Sonra Hyeyeon'un en sevdiği yemeği denemek için bir tezgâha oturduk. Tezgâhtaki teyze hayvanın derisini soydu ve doğrudan masadaki mangala koydu. Ve hayvan mangalda hareket etmeye devam etti. Bu sırada üstüme kan sıçradı. Hyeyeon bunun ölümden sonra kaslarda kalan son hareketler olduğunu, hayvanın acı hissetmediğini anlattı. Mantıken biliyorsun ama izlemesi başka bir şey. Arda ile ikimiz de bir süre masaya bakamadık.
Sonunda "oturduk, yiyeceğiz" dedik. Soya sosuyla birkaç parça yedim. Düşündüğüm kadar yumuşak değildi, sinirli ve çiğnemesi zor bir dokusu vardı. Lezzet kötü değildi ama o görüntüden sonra iştahım kapanmıştı. Tabağın çoğunu Hyeyeon bitirdi.
Bir not: Videoda bu hayvana yılan balığı dedik çünkü Koreliler ve menüler de öyle çeviriyor. Busan'da bu şekilde mangalda pişirilen "kkomjangeo" aslında bilimsel olarak yılan balığı değil, büyük ihtimalle sümüklü balık (hagfish) denen bir tür. Pişerken gördüğümüz o yapışkan, ipek gibi salgı da bu türün savunma mekanizması.
Masadaki Kömür Sobasının Hikâyesi
Masadaki mangalda yanan silindir şeklindeki delikli kömürlerin de bir hikâyesi var. Hyeyeon'un anlattığına göre bu kömürler savaş döneminden kalma; ucuz oldukları için evlerde ısınmak için de kullanılmış. Ama kapalı alanda karbonmonoksit yaydığı için eskiden zehirlenmeler yaşanmış. Bugün daha güvenli şekilde kullanılıyor; yine de kapalı alanda kömür mangalının yanında uzun süre oturacaksan havalandırmaya dikkat et.
Busan Sokak Lezzetleri ve Tatlılar
Yılan balığından sonra beni kurtaran şey sokakta yediğimiz etli bir kızartma oldu. İnce dilimlenmiş eti önce una, sonra yumurtaya bulayıp tavada pişiriyorlar. Bizim şnitzelin tersi bir sıralama. Dışarıdan kıymalı gözlemeye benziyor, tadında et baskın. İki dakikada pişti ve çok lezzetliydi. Fiyatı 6.000 won civarı dendi. Arda'nın deyişiyle "Az kaldı Oğuz vejetaryan oluyordu, son dakikada döndü."
Sokaklarda bizdeki gibi kestane satanlar var. Bölgenin en ünlü tatlısının satıldığı tezgâhta genelde fıstık koyulurken burada fındık da konuyormuş. Bir de robot kollu pamuk şeker makinesi gördük: 5.000 wona, yani yaklaşık 3 dolara, şekeri çiçek şeklinde pembe bir pamuk şekere dönüştürüyor. Çocuklar için çok eğlenceli.
Günün sonunda liman tarafındaki eğlence sokaklarından birinden de geçtik. Burada Arda, Kore'de "Kopino" diye bilinen, Koreli babası olan Filipinli çocukların ve babalarını arayışlarını anlatan televizyon programlarının hikâyesini anlattı. Kore'nin turistik yüzünün arkasındaki başka bir gerçek.
Busan'da Bir Gün: Pratik Rehber
1. Önerdiğim Bir Günlük Rota
| Saat | Yer | Ne yapılır | İpucu |
|---|---|---|---|
| Sabah | Songdo Deniz Teleferiği ve plajı | Cam tabanlı kabinle deniz üstünden geçiş, park ve yürüyüş yolu | Hafta içi sabah daha sakin |
| Öğle | Gamcheon Kültür Köyü | Renkli evler, kafeler, ara sokaklar | Dik yokuşlar, rahat ayakkabı; evlere saygı |
| Akşamüstü | Balık pazarı | Deniz ürünleri, tezgâhta yemek | Tezgâhlar akşamüstü kapanmaya başlıyor |
| Akşam | Sokak yemekleri | Etli kızartma, kestane, tatlılar | Yanında nakit won bulundur |
Bu üç bölge birbirine yakın; aralarında taksiyle kısa sürede geçebiliyorsun. Biz gün boyu taksi kullandık. Kore'de seyahatini baştan sona nasıl planlayacağını seyahat planı rehberimde anlattım.
2. Para ve Ödeme
- Döviz makineleri pasaport istiyor ve büyük banknotları kabul etmeyebiliyor.
- Gamcheon'daki makinenin kuru şehir merkezine göre kötüydü; mümkünse merkezde bozdur.
- Pazarda ve sokak tezgâhlarında küçük nakit işini kolaylaştırır.
3. Fiyatlar (Videoyu Çektiğimiz Dönemde)
- Robot pamuk şeker: 5.000 won (yaklaşık 3 dolar)
- Sokakta etli kızartma: yaklaşık 6.000 won
- Döviz makinesinde 1 euro: yaklaşık 1.575 won
Fiyatlar ve kur değişiyor, güncel durumu kontrol et.
4. İnternet
Taksi çağırmak, haritada ara sokakları bulmak ve menüleri çevirmek için Kore'de mobil internet çok işine yarar. Yırtık eSIM'in Güney Kore paketlerine buradan bakabilirsin.
Sık Sorulan Sorular
Seul dışında Kore'de nereye gidilir?
Kore'yi bilen arkadaşım Hyeyeon'un ilk önerisi Busan. Deniz, plajlar ve Türk askerlerinin de yattığı BM Anma Mezarlığı Busan'ı özellikle Türk gezginler için öne çıkarıyor.
Gamcheon Kültür Köyü güvenli mi?
Evet. Bugün turistik bir mahalle; kameralar ve polis kulübesi var. Yine de burada hâlâ insanlar yaşıyor, o yüzden evlere girme ve izin almadan kimseyi çekme.
Kore'ye en iyi hangi mevsimde gidilir?
İlkbahar ve sonbahar. Busan'ın havası Seul'e göre daha ılıman; kışı daha az soğuk, yazı daha az sıcak.
Busan'da yediğimiz "yılan balığı" gerçekten yılan balığı mı?
Menülerde öyle çevriliyor ama mangalda canlı pişirilen kkomjangeo büyük ihtimalle sümüklü balık (hagfish) denen ayrı bir tür. Pişerken hareket etmesi kaslardaki son reflekslerden.
Kore'de döviz makinesi kullanmak için ne gerekir?
Pasaport. Bizim kullandığımız makine pasaportsuz işlem yapmadı ve 200 euroluk banknotu kabul etmedi.
Bir önceki yazımda Türkiye'den Moğolistan'a yürüyüşümün Gürcistan etabını anlatmıştım: Tiflis'ten Azerbaycan sınırına yürüyerek. Hyeyeon ile daha önce Hong Kong'da yaşadıklarımızı merak ediyorsan Hong Kong'da ucuza yaşamak yazıma göz atabilirsin. Busan'da gördüğümüz diğer yerleri bir sonraki yazılarımda anlatacağım.
댓글 0개