Türkiye'den Moğolistan'a yürüyüşümün 28, 29 ve 30. günlerinde Gürcistan'ın tam ortasından geçtim: Zestafoni'den Ubisa'ya, Ubisa'dan Rikoti Geçidi'ni aşıp Surami'ye, oradan da ovaya inip Agara'ya. Üç günde yaklaşık 95 kilometre yürüdüm. Bunun içinde bu yolculuğun o ana kadarki en zor günü, otoyolda beni durduran bir polis ve tünellerle dolu bir dağ geçidi var. Bu yazıda o üç günü anlatırken Gürcistan'da yürüyerek ya da sırt çantasıyla seyahat etmek isteyen biri için rota, yemek, konaklama ve güvenlik konusunda öğrendiklerimi de paylaşıyorum.
Videoyu İzle: Gün 28, Zestafoni'den Ubisa'ya
Gün 28: Eski Yoldan Sovyet İzleriyle Ubisa'ya
Zestafoni hareketli bir kasaba. Tiflis'e giden ana yol buradan geçiyor ama ana yolun yanında bir de eski yol var. Ben eski yolu seçtim. Mesafe sadece birkaç kilometre uzuyordu ve karşılığında araba sesi yerine kuş sesi, tren yolu, nehir ve orman aldım. Yolda üzüm aldım, yiye yiye yürüdüm.
Bu yol bana Sovyet dönemini adım adım gösterdi. Paslı borular, yarım kalmış duvarlar, eski demiryolu lojmanlarına benzeyen binalar, yıkılmış bir sığınak. Her şey işlevsel ve renksiz. Arabayla geçsen bunları göremezsin, bisikletle geçsen durup bakmazsın. Yürürken ise hepsi gözünün önünden yavaşça akıyor. Hayatımda ilk defa bir tren rayının altından geçtim, ardından Şorapani Kalesi'nin eteklerinden yola bağlandım.
Yolda konuştuğum insanlardan öğrendiğim bir şey de ilginçti: Gürcistan'da 30 yaş üstü çoğu kişi okulda öğrendiği için Rusça biliyor, gençler ise Avrupa'ya daha yakın hissettikleri için Rusça öğrenmeye pek sıcak bakmıyor. Bir önceki evde kaldığım ailenin annesi de dört dil bilen kızına Çince öğrenmesini öğütlemiş. Çin'in ülkedeki etkisini yolda ben de gördüm: köprülerin üzerinde "made in China" yazıyordu.
Bal ve Su: Yolda Enerji Formülüm
Uzun yürüyüşlerde yanımda bal taşıyorum ama kavanozdan yemek zor ve ağır. Molalarda boş bir 1,5 litrelik şişeye bolca bal döküp suyla çalkalıyorum. Hem çantam hafifliyor hem de 10 kilometre götüren bir enerji içeceğim oluyor. Sen de uzun bir yürüyüşe çıkacaksan bunu dene.
Akşam Yemeği ve Kapkaranlık Bir Yol
Ubisa'ya yaklaşırken yol kenarında tabelasını her yerde gördüğüm bir restorana girdim. Sarımsaklı, sulu bir kızarmış tavuk geldi. Hayatımda bir arada bu kadar sarımsak görmedim. Gürcü mutfağında sarımsak soslu tavuk denince akla şkmeruli gelir; benim tabağım da ona çok benziyordu. Yanında yerel limonata içtim. Gürcistan'da kola yerine çok içilen, meyve ya da bitki aromalı bu gazozların tadı bana biraz sebzemsi geldi. Yemek, içecek ve ekmek için toplam 15 dolar ödedim.
Restorandan sonra yarım saatlik yol kaldı ve saat daha 19.30 olmasına rağmen hava kapkaranlıktı. Sokak lambası yok. Tek ışık ay ve kafa lambam. Yuvarlanan küçük bir taşın sesi bile beni zıplattı. Sonunda Ubisa'daki konukevine vardım ve orada iki gece kaldım.
Videoyu İzle: Gün 29, Ubisa'dan Surami'ye
Gün 29: Rikoti Geçidi'ni Yürüyerek Geçmek
Ubisa'da sabah sıcak bir kahvaltı yaptım: yumurta, domates, peynir. Gürcistan'da domatesin tadı başka. Sonra saat 7'de yola çıktım çünkü önümde Gürcistan rotamın en zor günü vardı: Rikoti Geçidi.
Rikoti, Gürcistan'ın batısını doğusuna bağlayan yaklaşık 1.000 metre yükseklikteki dağ geçidi. Kutaisi ile Tiflis arasındaki ana yol buradan geçiyor. Yeni otoyol dağları tünellerle deliyor, ben ise tünellere girmek istemediğim için eski yollardan dolaşmak zorundaydım. Kışın buranın zor geçildiğini de yolda öğrendim.
1. Tünel Yerine Köy Yolları
Sabah, Ubisa'daki eski kilisenin önünden geçtim. Kapısı kapalıydı ama dışarıdan bile ne kadar eski olduğu belli. Ubisa Manastırı, içindeki duvar resimleriyle bilinen tarihi bir yer; gündüz gidersen içini görmeye çalış. Sonra otoyolun yanından ilerleyip köy yollarına daldım. Google Haritalar'ın göstermediği patika ve orman yollarını Maps.me sayesinde buldum. Bu uygulama arabanın geçmediği yolları da noktalı çizgiyle gösteriyor; yürüyerek seyahat edenler için en iyi araçlardan biri.
2. Otoyola Çıkmak Zorunda Kaldığım An
Bir noktada köy yolları bitti ve tek seçenek otoyoldu. Yolda çalışan işçilere sordum, "yürüyebilirsin" dediler. Kapalı bir şeritten, bariyerin yanından ilerledim. Bu kısmı kimseye önermiyorum. Otoyolda yürümek tehlikeli ve her ülkede kurallar farklı. Benim gördüğüm şuydu: otoyol kenarında mantar ve süt satan köylüler, ineklerini otlatan çobanlar vardı. Bir polis aracı yanımdan geçti, hiçbir şey demedi. İkincisi geri dönüp önümde durdu. Bir an "ceza yiyeceğim" diye düşündüm ama polis yürümenin sorun olup olmadığını sorduğumda "sorun yok, iyi şanslar" dedi, nereye gittiğimi duyunca şaşırıp benimle fotoğraf çekti. İçim rahatladı.
3. Rikoti Tüneli'ni Dolaşmak
Geçidin tepesindeki yaklaşık 2 kilometrelik tüneli soldaki eski yoldan baypas ettim. Bu yol bir saat kadar uzattı ama ormanın içinden, temiz havada yürüdüm. Tepede bir zamanlar yolculara hizmet veren restoran ve dinlenme yerlerinin kalıntılarını gördüm; yeni yol açılınca doğa hepsini geri almış. Tünel inşaatının kampı ve Çinli işçiler de buradaydı. Gürcistan'da gerçekten her yerde Çinli mühendis ve işçi görüyorsun.
4. İnişte Ucuz Bir Balık ve Surami
İnişte yol kenarındaki bir lokantada iki koca mezgit, salata ve turşu yedim. Gazoz ve suyla birlikte 20 lari, yani o dönem 6,5-7 dolar civarı ödedim. Akşamüstü Surami'ye vardım. Günün sonunda saatim 36,8 kilometre, 46 kat tırmanış ve 50.000'e yakın adım gösteriyordu. Bu yolculukta ilk defa "dizimde bir şey olacak, bu geçidi geçemeyeceğim" diye düşündüğüm gündü. Geçtim, ama bedeli bir ayak tırnağı oldu.
Videoyu İzle: Gün 30, Surami'den Agara'ya
Gün 30: Dağlardan Ovaya, Agara'ya 28 Kilometre
Surami'de kaldığım evin alt katı bir şarap mahzeniydi. Gürcistan'da birçok evde gördüğüm büyük toprak küpler, yani kvevriler, burada da vardı. Üzümler bu küplere konup mayalandırılıyor ve kışlık şarap böyle yapılıyor. Kvevri ile şarap yapımı UNESCO'nun somut olmayan kültürel miras listesinde yer alıyor.
Sabah hava 10 dereceydi, herkes montluydu. Surami'nin kalesini, mahalle kilisesini ve eski bir sinagogun bulunduğu mahalleyi geçtim. Yağmurdan sonra açan güneşle birlikte manzara tablo gibiydi. Yolda kayın ağacına benzeyen pürüzsüz, gri gövdeli ağaçlar gördüm. Türklerin eski inanışlarında kutsal sayılan ağaç genelde kayın olarak anılır; yalnız Altay ve Orta Asya Türkçelerinde "kayın" çoğunlukla huş ağacını anlatıyor.
Rikoti'den Sonra Dümdüz Bir Ülke
Rikoti'yi aştıktan sonra Gürcistan'ın coğrafyası tamamen değişiyor. Dağlar arkada küçülüyor, önüne buğday ve mısır tarlaları, inek ve keçi sürüleri açılıyor. Bu düzlük Azerbaycan'a ve Hazar Denizi'ne doğru uzanıyor. Ben de tren yolunun ve otoyolun yanındaki sakin yan yollardan ilerledim. Yol kenarında elma, ayva, kuşburnu ve kızılcık var. Aç kalmak zor.
Yolda Türk Tır Parkları
Öğlen otoyol kenarında art arda dizilmiş Türk tır parklarına denk geldim. Tabelalarda Akdeniz, Hatay ve Samsun gibi isimler vardı. Birine girdim ve saç kavurma, salata, armut suyu ve ekmek için 10 dolar ödedim. Lezzetliydi ve uygundu. Gürcistan'da Türk ürünleri ve Türk işletmeleri gerçekten çok yaygın.
Agara'da Son Dakika Konaklama
Agara'da bulabildiğim tek otelin puanı düşüktü ve yorumlar kötüydü. Körü körüne gittim. Kimse yoktu, kapıdaki numarayı aradım ve bir oda buldum. Oda 80 lari, o dönemin kuruyla yaklaşık 28 dolardı. Perdesi yırtıktı ama ben zaten uyku tulumumu serip yatıyorum. Pencereden karşıdaki karlı dağlar görünüyordu. O gün 27 kilometre yürüdüm.
Gürcistan'da Yürüyerek Seyahat İçin Pratik Bilgiler
1. Rota ve Mesafeler
| Gün | Etap | Mesafe (yaklaşık) | Zorluk |
|---|---|---|---|
| 28 | Zestafoni - Ubisa | 27 km | Orta, iniş çıkışlı eski yol |
| 29 | Ubisa - Rikoti Geçidi - Surami | 37-40 km | Çok zor, yaklaşık 1.000 m'lik geçit |
| 30 | Surami - Agara | 27-28 km | Kolay, düz ova |
2. Fiyatlar (Videoyu Çektiğimiz Dönemde)
- Haçapuri ve kahve: 20 lari (yaklaşık 6-6,5 dolar)
- 3 muz, 2 elma ve 5 enerji barı: yaklaşık 4 dolar
- Yol kenarında balık, salata ve içecek: 20 lari (yaklaşık 7 dolar)
- Restoranda sarımsaklı tavuk, içecek ve ekmek: 15 dolar
- Türk tır parkında saç kavurma menüsü: 10 dolar
- Agara'da otel odası: 80 lari (yaklaşık 28 dolar)
Fiyatlar ve kur değişiyor; yola çıkmadan güncel durumu kontrol et. Kalacak yer bulmakta zorlanırsan ucuza konaklama rehberime bakabilirsin.
3. Güvenlik
Gürcistan'ı yürürken güvenli buldum. İnsanlar tatlı, kaldığım konukevlerinde Türk olduğum için hiçbir olumsuzluk yaşamadım. Ülkeye girdiğim ilk gün polis pasaportumu kontrol etmişti; sonraki günlerde polis araçlarının etrafımda dolaştığını, hatta bana yol vermeye çalıştığını hissettim. Yine de tenha yerlerde dikkatli ol: bir gün peşimden geldiğini düşündüğüm biri yüzünden gözüm hep arkamdaydı. Çok fazla sahipli köpek var; sakin kalıp yürümeye devam edersen çoğu sadece havlayıp geri çekiliyor.
4. Hava ve Ekipman
Sonbaharda bir gün 27 derece gördüm, iki gün sonra sabah 10 derece. Akşamları hava çok hızlı kararıyor ve köy yollarında aydınlatma yok. Kafa lambası, yedek tişört, ayak için vazelin ve boş bir su şişesi mutlaka yanında olsun. Neler taşıdığımı seyahat ekipmanları rehberimde anlattım.
5. İnternet ve Harita
Köy yollarında rotayı bulmak için sürekli çevrim içi olmam gerekti. Maps.me'yi çevrim dışı kullanabilirsin ama polisle, otelle iletişim ve yol araştırması için internet şart. Yırtık eSIM'in Gürcistan paketlerine buradan bakabilirsin.
Sık Sorulan Sorular
Gürcistan'da otoyolda yürümek yasak mı?
Benim karşılaştığım polis Rikoti civarında yürümemde sorun görmedi ama bu bir kural değil, o anki bir izin. Otoyolda yürümek tehlikeli. Mümkün olduğunca eski yolları ve köy yollarını kullan, tünellere yürüyerek girme.
Rikoti Geçidi yürüyerek geçilir mi?
Evet, eski yollar ve tünel baypasları üzerinden geçilebiliyor. Ancak dik ve uzun bir gün demek. Ben Ubisa'dan Surami'ye yaklaşık 37 kilometre yürüdüm ve sabah 7'de yola çıktım.
Gürcistan'a Türk vatandaşları kimlikle girebilir mi?
Yazının yazıldığı tarihte Türk vatandaşları Gürcistan'a vizesiz ve yeni tip kimlik kartıyla girebiliyor. Kuralları gitmeden önce resmi kaynaklardan kontrol et. Giriş ve Batum hakkında Gürcistan'a giriş rehberime de göz atabilirsin.
Gürcistan'da yürüyüş için en iyi harita uygulaması hangisi?
Benim için Maps.me oldu. Google Haritalar'da görünmeyen patika ve orman yollarını da gösteriyor.
Bu yürüyüşe destek olmak istersen kitabıma buradan bakabilirsin. Bir önceki yazımda Hong Kong'daki zor günleri anlatmıştım: Hong Kong'da ucuza yaşamak. Yürüyüşün bir sonraki durağı Stalin'in memleketi Gori; oradan Tiflis'e uzanan günleri bir sonraki yazımda anlatacağım.
댓글 0개