Türkiye'den Moğolistan'a yürüyüşümün 34, 35 ve 36. günlerinde Gürcistan'daki son etapları yürüdüm: Mtskheta'dan Tiflis'in merkezine, Tiflis'ten Rustavi'ye, Rustavi'den de Azerbaycan'a açılan Kırmızı Köprü sınır yoluna. Bu üç günde yolda Türk tırcılarla karşılaştım, yağmurda kapıda bırakıldığım bir restoranda bir doğum günü kalabalığının masasına davet edildim ve sınıra kestirme diye girdiğim bozkırda kendimi bir atış alanının ortasında buldum. Bu yazıda o günleri anlatırken Tiflis'ten Azerbaycan sınırına nasıl gidilir, yolda neye dikkat etmelisin ve Gürcistan-Azerbaycan kara sınırında durum neydi, onları da paylaşıyorum.
Videoyu İzle: Gün 34, Mtskheta'dan Tiflis'e
Gün 34: Eski Başkent Mtskheta'dan Tiflis'in Merkezine
Bir önceki etapta Tiflis'in girişine kadar 30 kilometre yürümüş, yorgunluktan taksiyle kiraladığım eve dönmüştüm. Bir hafta dinlendim, yedim içtim. O kadar yemişim ki tartıda 98 kiloyu gördüm. Bu sabah aynı noktaya dönüp eksik kalan kısmı yürüyerek tamamlamak için yola çıktım. Önümde 20 kilometre civarında, kolay bir gün vardı.
Yolun başında Mtskheta var. Burası Gürcistan'ın tarihi başkenti. Dağların arasında, etrafından nehir geçen, korunaklı küçük bir yer. Anlatılana göre Gürcüler eskiden burada yaşamış, nüfus artınca daha geniş bir yer olan Tiflis'e taşınmışlar. Tepedeki eski kilise ve karşı yakadaki eski yerleşim yolun kenarından bile çok güzel görünüyor. Tepede bir sürü turist vardı. Mtskheta, Tiflis'ten arabayla 20 dakika kadar uzakta. Tiflis'te kalıyorsan yarım günlüğüne gitmeye değer.
Polis Çevirmesinde Türk Tırcılar
Yolda bir Türk tırını polis çevirmişti. Selam vermeye gittim ve şoför abiler beni videolardan tanıdı. Bir gece önce videolarımı izlemişler, "inşallah Tiflis'e giderken görürüz" demişler. Otoyolu kaçırıp eski yola girdikleri için küçük bir ceza yemişlerdi, kişi başı birkaç dolar. Polis 5 dakika ileride çevirse karşılaşmayacaktık. Bu yolculukta en sevdiğim şeylerden biri bu tesadüfler.
Dallardaki Bezler Dilek Değilmiş
Karadeniz'den beri ağaç dallarına asılmış bezler görüyordum ve bunların dilek çaputu olduğunu düşünüyordum. Tiflis yolunda içinde garip bir sıvı olan bir düzenek görünce sordum. Meğer bunlar kahverengi kokarca böceği için kurulmuş tuzaklarmış. Bu böcek Karadeniz'in ve Gürcistan'ın büyük derdi. Tuzaklar koku yayarak böceği çekiyor.
Tiflis'e Giriş: Kaya Evleri, AVM ve Kocaman Bir Döner
Tiflis tabelasına yaklaşırken tepelerdeki kayalarda Kapadokya'yı andıran oyuklar gördüm. Belli ki eskiden insanlar oralarda yaşamış. Şehrin girişinde ise içinde Koton gibi Türk markalarının da olduğu kocaman bir AVM var. Hava 15 dereceydi, yağmur çiselemeye başlamıştı. Mola verdiğim yerde dev bir döner yedim, 7 dolar civarı tuttu ve akşama kadar beni tuttu.
Şehre girdikçe Lamborghini, Bentley ve Porsche bayileri, kurutulmak için asılmış sıra sıra cevizli sucuklar gördüm. Videoda adını hatırlayamadım; doğrusu çurçhela. Üzüm şırasına batırılmış cevizden yapılıyor. Aklıma gelen "çaça" ise Gürcülerin üzüm rakısı.
Saat 4'te trafik çok yoğundu. Videoda Tiflis'in nüfusunu 1,5 milyon dedim; resmi rakamlar yaklaşık 1,2-1,3 milyon civarında. Yine de Gürcistan'ın 3,7 milyonluk nüfusunun üçte birinden fazlası başkentte yaşıyor. Haydar Aliyev Caddesi'nde altı şeritli yolun karşısına geçmem gerektiğinde ne alt geçit ne de yaya geçidi bulabildim. Sen bunu yapma; Tiflis'in otoyola bağlanan bu kısımlarında yürüyeceksen rotanı yaya geçitlerine göre önceden planla.
Akşam eve vardığımda bozuk para atınca çalışan o eski Sovyet asansörüne bindim. Dışı tamamen Sovyet olan binanın içindeki ev tertemizdi. Bir haftalık konaklama için 250 dolar ödemiştim. Yürüyüşte konaklamaya ayda 1.000 dolar ayırıyorum, bu da o hesaba uydu. Günün sonunda yaklaşık 20 kilometre yürümüştüm ve Tiflis'e kadar olan yolu eksiksiz tamamlamıştım.
Videoyu İzle: Gün 35, Tiflis'ten Rustavi'ye
Gün 35: Tiflis'ten Rustavi'ye 30 Kilometre
Yola çıkmadan önce yeni çoraplar, uzun kollu bir içlik ve bir boyunluk aldım, toplam 120 dolar. Sonra şehrin merkezinden geçerek Rustavi'ye doğru yürümeye başladım. Bu arada karıştırma: Rustaveli, Tiflis'in en turistik caddesinin adı. Rustavi ise Tiflis'in yaklaşık 30 kilometre güneydoğusunda, Azerbaycan sınırına giden yol üzerindeki ayrı bir şehir.
Tiflis'te Yürürken Gördüklerim
Rustaveli Caddesi'nde bir resmi binanın önünde bayraklar ve bekleyen insanlar vardı. O dönemde seçimlerle ilgili protestolar oluyordu ve her akşam yüzlerce kişi burada toplanıyordu. Hemen ileride şehrin en bilinen meydanı Özgürlük Meydanı var; alt geçidindeki minik dükkanlara bakmanı öneririm. Eski şehirde kilise, köprü ve eski camiler yan yana. Haydar Aliyev'in adını taşıyan bir park ve cadde de var. Gürcistan'da sınırlar çizildiğinde bu topraklarda kalmış çok sayıda Azerbaycan Türkü yaşıyor.
Tiflis'te Türkçeyi neredeyse benden iyi konuşan, tur rehberliği yapan Gürcü bir kadınla tanıştım. İki gün beni şehirde gezdirdi, Gürcü danslarının yapıldığı yöresel bir restorana götürdü ve hesabı ödememe izin vermedi. Gürcü misafirperverliğini bizzat gösterdi.
Rustavi Yolu: Yürüyüş İçin Güzel Bir Rota
Tiflis'ten çıkış biraz karışık, otoyol altlarından ve kavşaklardan geçmen gerekiyor. Ama şehrin dışına çıkınca işler kolaylaşıyor. Azerbaycan'a giden ana yolun ortasından, nehrin kenarı boyunca giden düzgün bir yürüyüş yolu yapmışlar. Hava 20 dereceydi, nehirde leylekler, karabataklar ve martılar vardı. Bir köprünün altında 20 kişi balık tutuyordu. Yolda Bolt'a çalışan Tesla taksiler de gördüm.
Yolda bir Türk sürücü durup selam verdi. Sınırda yaşadığını söyledi, numarasını verdi ve "geçersin, sorun olmaz" dedi. Akşam yazıştığımızda ise sınırdan kimsenin geçemediğini öğrendiğini söyledi. Rustavi'ye yaklaştıkça tabelalardaki isimler Türkçeleşmeye başladı.
Yağmurda Kapıda Kalmak ve Sonra Masaya Davet
Rustavi girişinde bir restorana girdim. İçeride 50 kişilik bir doğum günü vardı ve çalışan kadın beni içeri almadı, dışarıda yağmurun altındaki masaya oturttu. Masaların yarısı boştu. Çok bozuldum. Sonra kutlamadaki adamlardan biri durumu fark etti, çantamı içeri taşıttı ve beni masalarına davet etti. Yedik, sohbet ettik. Çorbamın hesabını kendim ödedim; su ile birlikte 17 lari, yaklaşık 6 dolar. Çıkardığım ders şu: kaba bir çalışan bir ülkeyi temsil etmiyor. Aynı salonda beni dışarıda bırakan da vardı, içeri çağıran da.
Ama o sohbet bana bir saatten fazlasına mal oldu ve karanlıkta kaldım. Son bölümü otoyolun kenarından yürüdüm. Arabaların beni görmesi için yolun karşı tarafına geçtim. Rustavi'de gecelik 25 dolarlık temiz bir konukevine yerleştim. Günün sonunda 29,6 kilometre yürümüştüm ve yeni aldığım çorabın altı delinmişti.
Videoyu İzle: Gün 36, Rustavi'den Sınır Yoluna
Gün 36: Kırmızı Köprü Yolunda Bozkır, Silah Sesleri ve Çoban Köpekleri
Pazar sabahı saat 8'de Rustavi'den çıktım. Rustavi'yi çok sevdim: düzlükte kurulmuş eski bir Sovyet şehri ama parkları bakımlı, sabah spor yapan, köpeğini eğiten insanlarla dolu. Robotun servis yaptığı bir fast food dükkanında kahve içerken Tiflis-Bakü uçak biletlerine baktım. Sınırdan geçemezsem akşam bilet alacaktım. Daha önce baktığımda 170 dolar civarındaydı.
Bu arada ayağımda bir tırnak daha kaybettim. Üç ayda üç tırnak. Ayakkabının ucuna sürekli çarpan uzun parmaklarda bu oluyor; uzun yürüyüşe çıkacaksan ayakkabını bir numara büyük almayı düşün.
Kestirme Diye Girdiğim Yol
Harita, otoyolun uzun bir kıvrım yaptığı yerde tepelerin arasından geçen bir toprak yolu gösteriyordu. 5-6 kilometre kısaltacaktı. Yola girdim, telefonum çekmez oldu, yol giderek otların arasında kayboldu. Uzaktan metale vuruluyormuş gibi bir ses geliyordu. Yaklaşınca anladım: iki adam bozkırın ortasına hedef koymuş, atış yapıyordu. Beni görünce el salladılar, hedeflerin olduğu taraftan değil sağdan gitmemi istediler. İleride sürüyü koruyan çoban köpekleri olduğunu, o yoldan devam etmememi de söylediler.
Ben vazgeçmedim ve arkamdan gelen silah sesleriyle tepeye tırmandım. Tepeden aşağı, dikenlerin arasından, dizlerim titreyerek indim. Dikenler batmasın diye uzun pantolonumu giydim. Bir ara önümden fırlayan bir tilki ödümü kopardı. Çoban köpeklerini uzaktan, yolun karşı tarafında gördüm; onlar beni görmeden çaprazdan kaçtım ve sonunda ana yola indim. Geçen Türk tırları korna çalarak selam verdi.
Dürüst olayım: bu kestirme hiçbir şey kazandırmadı. Haritaya baktığımda uzun yoldan gitseydim aynı saatte aynı yerde olacaktım. Üstelik sınır bölgesinde, telefonun çekmediği, kimin ne yaptığını bilmediğin bir arazideydim. Sınıra yakın bölgelerde haritadaki toprak yollara girmeni önermiyorum. Ana yoldan ayrılma.
Samuray Arısı Hikayesi
Kokarca böceği bu bölgede de her yerde. Karadeniz'de bir standa gidip mücadeleyi sorduğumda iki yöntem anlatmışlardı: samuray arısı salmak ve ilaçlamak. Samuray arısı bit kadar küçük bir böcek ve kokarcanın yumurtalarını parazitleyerek çoğalmasını engelliyor. Genelde ikisini aynı anda kullandıklarını söylediler. Ben de "kocaman kokarcayı öldüremeyen ilaçtan o minik arı sağ çıkıyor mu?" diye sordum. "Herhalde ölüyordur, buna bir bakayım" dediler. Kısacası böcek o kadar yayılmış ki mücadele zor.
Videonun bu bölümü, ana yola inip küçük bir kasabadaki markette mola vermemle bitiyor. Önümde hala 4,5 saatlik yol vardı ve sınıra hava kararırken varacaktım. Sınırdan geçip geçemediğimi bir sonraki bölümde anlatacağım.
Tiflis'ten Azerbaycan Sınırına: Pratik Bilgiler
1. Rota ve Mesafeler
| Gün | Etap | Mesafe | Not |
|---|---|---|---|
| 34 | Mtskheta - Tiflis merkezi | yaklaşık 20 km | Kolay, şehre girdikçe trafik ve otoyol kavşakları |
| 35 | Tiflis - Rustavi | 29,6 km | Nehir kenarı yürüyüş yolu, son kısım otoyol kenarı |
| 36 | Rustavi - Kırmızı Köprü sınır yolu | yaklaşık 33-36 km (toplam) | Bozkır, telefon çekmeyen bölgeler, tır trafiği |
2. Gürcistan-Azerbaycan Kara Sınırı Açık mı?
Kırmızı Köprü (Red Bridge), Gürcistan ile Azerbaycan arasındaki en işlek sınır kapısı. Videoyu çektiğim dönemde durum şuydu: Azerbaycan, Covid döneminde kara sınırlarını giriş için kapatmıştı ve bu karar uzatılarak devam ediyordu. Azerbaycan'dan çıkış ve tırlarla yapılan yük taşımacılığı serbestti, ama Gürcistan'dan yolcu olarak giriş kapalıydı. Batum'da tanıştığım bir taşımacılık şirketi sahibi, ancak tır ehliyetiyle ve tır şoförü olarak geçilebildiğini söylemişti. Yolda herkes başka bir şey söylüyordu. Bu yüzden kendi gözümle görmeye karar verdim. Sen de duyduklarına değil, Azerbaycan'ın resmi kaynaklarındaki güncel bilgiye bak.
Kara sınırı kapalıysa en pratik yol Tiflis'ten Bakü'ye uçmak. Benim yedek planım buydu: uçakla Bakü'ye gidip otobüsle sınırın Azerbaycan tarafına dönmek ve yürüyüşe kaldığım yerden devam etmek. Uçak biletini nasıl ucuza bulduğumu ucuz uçak bileti rehberimde anlattım.
3. Fiyatlar (Videoyu Çektiğimiz Dönemde)
- Tiflis'te bir haftalık ev: 250 dolar
- Rustavi'de konukevi: gecelik 25 dolar
- Tiflis girişinde büyük bir döner: yaklaşık 7 dolar
- Restoranda çorba ve su: 17 lari, yaklaşık 6 dolar
- Tiflis-Bakü uçak bileti: yaklaşık 170 dolar (o tarihte baktığım fiyat)
Fiyatlar ve kur değişiyor, güncel durumu kontrol et. Daha ucuza kalmanın yollarını ucuza konaklama rehberimde bulabilirsin.
4. İnternet ve İletişim
Rustavi'den sonra sınıra yaklaştıkça telefonum çekmez oldu. Haritayı önceden çevrimdışı indir ve birine nereden yürüdüğünü haber ver. Gürcistan'daki şehirlerde ise Bolt gibi uygulamaları kullanmak için mobil internet şart. Yırtık eSIM'in Gürcistan paketlerine buradan bakabilirsin.
5. Güvenlik
Sınır bölgesindeki tenha arazilerde çoban köpekleri, yılan ve atış yapan insanlarla karşılaşabilirsin. Ana yoldan ayrılma, hava kararmadan konaklayacağın yere varmayı planla ve otoyolda araçların seni görebileceği taraftan yürü.
Sık Sorulan Sorular
Tiflis'ten Azerbaycan sınırına nasıl gidilir?
En işlek kapı Kırmızı Köprü. Tiflis'ten Rustavi üzerinden giden ana yolla ulaşılıyor. Ben yürüyerek Tiflis'ten Rustavi'ye bir günde, Rustavi'den sınır yoluna bir günde gittim. Arabayla ya da taksiyle çok daha kısa sürüyor; güncel minibüs ve taksi seçeneklerini yola çıkmadan kontrol et.
Gürcistan'dan Azerbaycan'a kara yoluyla geçilebiliyor mu?
Videoyu çektiğim dönemde Azerbaycan kara sınırları yolcu girişine kapalıydı, sadece çıkış ve yük taşımacılığı serbestti. Bu kural değişebiliyor; plan yapmadan önce resmi kaynaklardan kontrol et.
Rustavi nerede, Rustaveli ile aynı yer mi?
Hayır. Rustaveli, Tiflis'in en ünlü caddesi. Rustavi ise Tiflis'in yaklaşık 30 kilometre güneydoğusunda, Azerbaycan sınırı yolunda ayrı bir şehir.
Mtskheta Tiflis'e ne kadar uzak?
Arabayla yaklaşık 20 dakika. Yürüyerek ben merkeze kadar 5-6 saatte vardım.
Tiflis'te konaklama pahalı mı?
Benim deneyimimde değil. Merkeze yakın eski bir Sovyet binasındaki yenilenmiş bir evde bir hafta için 250 dolar ödedim.
Bir önceki yazımda Gori'den Tiflis'e nasıl yürüdüğümü anlatmıştım: Gori'den Tiflis'e yürüyerek seyahat. Gürcistan'a giriş için de Batum gezi rehberime göz atabilirsin. Kırmızı Köprü sınırına vardığımda neler olduğunu ve Azerbaycan'a geçip geçemediğimi bir sonraki yazımda anlatacağım.
0 yorum