Türkiye'den Moğolistan'a yürüyüşümün 31, 32 ve 33. günlerinde Gürcistan'ın ortasındaki son büyük etabı tamamladım: Agara'dan Gori'ye, Gori'den Tiflis yoluna, oradan da başkentin kapısına. Üç günde yaklaşık 89 kilometre yürüdüm. Bu yolda Stalin'in doğduğu evin önünden geçtim, yabancıların elma yağmuruna tutuldum, dizime kadar çamura battım ve aç kaldığım bir akşam hiç tanımadığım bir adamın peşimden koşup getirdiği etle karnımı doyurdum. Bu yazıda o üç günü anlatırken Gori'den Tiflis'e yürüyerek ya da bisikletle gitmek isteyen biri için rota, yemek, konaklama ve ulaşım konusunda öğrendiklerimi de paylaşıyorum.
Videoyu İzle: Gün 31, Agara'dan Gori'ye
Gün 31: Susuz Bir Yol, Sulu Elmalar ve Bozkır
Agara'daki otelde gece hava 5 dereceye kadar düştü. Tek uzun kollu içliğimle, uyku tulumumu açıp üzerime serdim ve sabah 9'da yola çıktım. Önümde yine 30 kilometreye yakın bir yol vardı. Yolun büyük kısmı otoyolun kenarındaki dar şeritten ve yanındaki taşlı yollardan geçti.
Bu günün asıl sorunu suydu. Yanımda su yoktu ve yol boyunca alabileceğim bir yer de çıkmadı. Bütün gün güneş vurunca dudaklarım kurudu. Beni kurtaran şey yol kenarındaki insanlar oldu. Bir tezgahtaki abla beni çağırıp elma verdi, biraz ileride bir adam arkamdan seslenip "nereye?" diye sordu, "Moğolistan" deyince bir elma da o verdi. O elma hayatımda yediğim en büyük ve en sulu elmaydı. Isırınca suyu fışkırıyordu. Susuzluğum gerçekten geçti. Gürcistan'ın bu bölgesi elmasıyla meşhur ve bunu üç gün boyunca bizzat yaşadım.
Karadeniz'den Bozkıra Geçiş
Öğleden sonra rüzgar türbinlerinin olduğu bir tepeye çıktım ve manzara bir anda değişti. Karadeniz'den beri hep ağaçların arasından yürümüştüm. Burada ağaç kalmamıştı. Önümde dümdüz, sarı bir bozkır uzanıyordu. Bu yolculuğun bundan sonraki kısmı büyük ihtimalle hep böyle olacak. Aynı gün otoyolda, rüzgar türbininin tek bir kanadını taşıyan bir tır gördüm. Yakından bakınca o kanadın ne kadar dev olduğunu anlıyorsun.
Neden Yürüyorum?
Tepede dururken kendime bir kez daha sordum: Neden yürüyorum? Cevabım şu: 10 yıllık gezi hayatımda anladığım şey, şehirlerde insanların aynı şekilde yaşadığı. İş, ev, araba, aynı kahve zinciri, aynı hamburger. Ben ayaklarımın yere basmasını, şehirlerin kenarında, köşesinde yaşayan insanları görmeyi, doğayla iç içe olmayı istiyorum. Yavaş yavaş, kendimi strese sokmadan, yorulduğum yerde uyuyup dinlendiğim yerde kalkarak. İşin komik tarafı, bunları söyledikten yarım saat sonra yolüstü bir dinlenme tesisine girip hamburger yedim. Su alabileceğim tek yer orasıydı.
Gori'ye Giriş
Gori tünelini sağdaki yoldan baypas ettim ve akşamüstü şehrin kenar mahallelerine girdim. Hava 12 dereceye düşmüştü. Yarım saat önce bozkırdaydım; bir anda otobüs durağı, yaya geçidi ve trafik ışıkları başladı. Şehrin ortasından bir nehir geçiyor, tepede de ışıklandırılmış Gori Kalesi duruyor. Gori'de iki gece kalmak için bir konukevi tuttum; iki gece için toplam 45 dolar ödedim. Gori'de yaşayan Türk arkadaşlar evlerinde kalmam için çağırdı ama o yorgunlukla tek başıma dinlenmeyi tercih ettim. Bu yürüyüşte öğrendiğim bir şey de bu: uzun günlerden sonra sessiz bir oda, en iyi sohbetten daha değerli.
Videoyu İzle: Gün 32, Gori'den Tiflis Yoluna
Gori Gezi Rehberi: Stalin'in Memleketinde Ne Görülür?
Gori, Stalin'in doğduğu şehir. Sabah yola çıkmadan önce doğduğu evin önüne gittim. Ev bir koruma yapısının altında duruyor ve hemen yanında Stalin Müzesi var. Müzede Stalin'in kişisel eşyaları ve hayatıyla ilgili objeler sergileniyor. Ben gittiğimde saat 9'du ve müze 10'da açılıyordu, o yüzden içeri girmeden yola devam ettim. Sen gideceksen açılış saatlerini önceden kontrol et.
Yerel insanların anlattığına göre Stalin Gürcü asıllı ama en çok zararı da kendi memleketinin insanlarına dokunmuş: sanayileşme adına buradan çok sayıda insan toplanıp ağır koşullarda çalıştırılmış. Bu tarih tartışmalarına girmeyeceğim ama küçük bir düzeltme yapayım: videoda "stal Rusçada demir demek" dedim, doğrusu "çelik". Stalin de "çelikten adam" anlamına gelen bir takma ad.
1. Stalin'in Doğduğu Ev ve Stalin Müzesi
Şehrin merkezinde, geniş bir meydanın ucunda. Gori'ye gelen gezginlerin çoğu bunun için geliyor.
2. Gori Kalesi
Şehre tepeden bakan ortaçağ kalesi. Akşam ışıklandırılınca çok güzel görünüyor, eteklerinde Gürcü kahramanlarını anlatan anıtlar var.
3. Uplistsikhe Kaya Şehri
Gori'nin yaklaşık 10-15 kilometre doğusunda, kayalara oyulmuş mağaralar ve kiliselerden oluşan antik bir şehir. Yürürken uzaktan gördüm ama rotamın üzerinde olmadığı için girmedim. Videoda burayı "İmereti Krallığı'nın başkenti" diye anlattım, ama bu yanlış: Uplistsikhe, Gürcistan'ın Kartli bölgesinin en eski yerleşimlerinden biri. İmereti ise Rikoti Geçidi'nin batısında kalan bölge. Gori'de bir gün fazla kalacaksan Uplistsikhe'yi mutlaka listene ekle.
Gün 32: Sovyet Fabrikaları, Çamur ve Bir Tabak Et
Sabah hava 7 dereceydi ve ben tişörtle yürüyordum. Yürüdükçe vücut ısınıyor, saat 10'dan sonra hava 15 dereceye çıkıyor. Gori'den çıkarken demiryolu boyunca dizilmiş, çatısından ağaç çıkmış boş Sovyet fabrikalarının yanından geçtim. Gori'de fabrikası olan Türk bir arkadaşım bu yapıların Sovyetler dağıldıktan sonra sahipsiz kaldığını, bugün de çok ucuza kiralanabildiğini anlatmıştı. Onun söylediğine göre 3.000-4.000 metrekarelik kapalı bir alan ayda 2.500-3.000 dolar civarına kiralanabiliyor. Gori'de yaşayan Türk sayısının da 20 civarında olduğunu, aralarında halıcı, deterjancı ve inşaat şirketi sahipleri bulunduğunu söyledi.
Elma Bahçeleri ve Bitmeyen Çamur
Günün ilk yarısı elma bahçelerinin arasından geçti. Çuval çuval elma toplanıyor, üzerlerinde Rusça yazılar var. Yine yolda biri elma verdi; artık her gün elma yemekten bıkmıştım. Bir köy yoluna saptığımda ise işler karıştı. Bir gün önceki yağmurdan sonra yol tamamen çamur olmuştu. Ayakkabılarım saplanıyor, çıkmıyordu. Yarım saatte birkaç yüz metre ilerleyebildim. Yolda büyük, taze ayak izleri gördüm; ne olduğunu anlamadım ama o an çok gerildim. Uzaktan bir silah sesi de duydum. Bu tür tenha köy yollarına girmeden önce bir kez daha düşünmeni öneririm: kestirme sandığın yol bazen günün en uzun kısmı oluyor.
Soda, Bal ve Ayağıma Giren Taşlar
Yol üstündeki bir markette su bulamadım, mineralli soda aldım. Bal karıştırıp çalkalayınca şişe köpürdü, her yerim bal oldu. Asfaltın kenarı dar olduğu için sık sık toprağa geçmek zorunda kalıyorum ve her seferinde ayakkabıma taş giriyor. Günde 50.000 adım atınca o küçük taş ayağında kabarcık yapıyor. Bu yüzden asfaltın ortasına yakın, eğimin az olduğu yerden yürümeye çalışıyorum. Eğimli asfaltta sürekli bir tarafa yüklenmek bacağımda ağrı yapmaya başladı.
Restoran Yok, Market Yok, Ama Nasip Var
Akşam çok acıkmıştım. Bütün gün doğru düzgün bir şey yememiştim. Bir köyde festival gibi bir etkinliğin yapıldığı tek restorana girdim; yemek bitmişti. Başka restoran da yoktu. Markete girip kruvasan aldım, tam çıkıyordum ki restorandaki adam peşimden koşup bana bir tabak dana kaburga getirdi. Kruvasanları ona verdim, eti ben aldım ve köşeye çöküp yedim. Kalanını da arka bacağı sakat bir sokak köpeğiyle paylaştım.
O akşam kalacak yer sorunu da vardı. Bu köy yollarında konukevi yok; bulabildiğim tek yer gecelik 100 dolardı. Gori'deki Türk arkadaşım beni yürüdüğüm noktadan arabayla alıp fabrikasının lojmanına götürdü, ertesi sabah da aynı noktaya geri bıraktı. Yürüyüşün sürekliliğini bozmadan konaklama sorununu böyle çözdüm. Günün sonunda saatim 30,6 kilometre gösteriyordu.
Videoyu İzle: Gün 33, Tiflis'in Kapısına
Gün 33: Çobanlar, Köpekler ve Tiflis'te Bir Ev
Lojmanda sıcak bir duş, kahvaltı ve yedi sekiz Türk'le sohbetten sonra arkadaşım beni tam kaldığım yere bıraktı. Önümde tepeler, atlı çobanlar, inek ve koyun sürüleri vardı. Sürüleri koruyan iri çoban köpekleri yaklaştığında sakin kalıp yürümeye devam ettim. Yolda motosikletini karavana çevirmiş Çinli bir gezgin geçti; Tiflis yolunda motosikletle tura çıkan çok yabancı görüyorsun.
Gün ortasında bir köydeki marketten haçapuri ve içecek alıp parkta oturdum. Yemeğimi bir köpekle paylaşmak zorunda kaldım; o benden fazla yedi. Bu köylerde dikkatimi çeken bir şey de yıkık dökük evlerin çoğunda bile bir piyano olmasıydı. Gürcüler müziği ve sanatı gerçekten seviyor.
Taksiyle Eve, Yağmurdan Sonra Yine Yola
Akşamüstü Tiflis'in dış mahallelerine geldim. Planım merkeze kadar yürümekti ama son iki gün çok yormuştu, hava da güneş batınca 15 dereceden 10 dereceye düşüyordu. Hava durumuna baktım; önümde birkaç gün yağmur vardı. Bu yüzden yürüdüğüm son noktayı işaretleyip uygulamadan taksi çağırdım ve kiraladığım eve gittim. Yaklaşık 6,5 dolar tuttu. Yağmurlar geçince aynı noktaya dönüp eve kadar yürüyerek devam edeceğim. Günün sonunda 27,4 kilometre yürümüştüm.
Tiflis'teki evin binasında bozuk para atınca çalışan eski bir asansör vardı. Kutuya birkaç kuruş atıyorsun, sonra katın düğmesine basıyorsun. Bir hafta burada dinlenip Azerbaycan geçişi için hazırlık yapacağım.
Gori'den Tiflis'e Yürüyerek: Pratik Bilgiler
1. Rota ve Mesafeler
| Gün | Etap | Mesafe | Not |
|---|---|---|---|
| 31 | Agara - Gori | yaklaşık 30 km | Otoyol kenarı ve taşlı yan yollar, su bulmak zor |
| 32 | Gori - Tiflis yolu (köy yolları) | 30,6 km | Elma bahçeleri, yağmurdan sonra çamurlu, konaklama yok |
| 33 | Köy yolları - Tiflis dış mahalleleri | 27,4 km | Tepeler ve köyler, Tiflis girişinde taksi uygulamaları çalışıyor |
2. Fiyatlar (Videoyu Çektiğimiz Dönemde)
- Gori'de konukevi: 2 gece toplam 45 dolar
- Gori ile Tiflis arasındaki köy yolunda bulabildiğim tek otel: gecelik 100 dolar
- Tiflis girişinden şehirdeki eve taksi: yaklaşık 6,5 dolar
Gürcistan'da konaklama genel olarak uygun. Batum'dan Tiflis'e kadar olan yolda günlük konaklama masrafım çoğu zaman 350-700 TL arasındaydı. Fiyatlar ve kur değişiyor, güncel durumu kontrol et. Daha ucuza kalmanın yollarını ucuza konaklama rehberimde anlattım.
3. Su ve Yemek
Agara-Gori arasında ve Gori'den sonraki köy yollarında saatlerce market ya da restoran bulamayabilirsin. Sabah yola çıkarken en az 1,5 litre su ve yanında doyurucu bir şeyler taşı. Sadece meyveyle idare etmek hem ağır hem de yetersiz kalıyor.
4. Ulaşım Uygulamaları
Gürcistan'da Uber yok; onun yerine Bolt ve Maxim kullanılıyor. Ben Bolt'u Batum'da da kullanmıştım. Tiflis girişinde uygulamadan taksi çağırmak çok kolaydı. Bunun için mobil internet şart. Yırtık eSIM'in Gürcistan paketlerine buradan bakabilirsin.
5. Hava ve Ekipman
Ekim sonunda gündüz 15 derece, sabah ve akşam 5-10 derece gördüm. Güneş gidince hava bir anda soğuyor. Gündüz ise güneş çok yakıcı; kollarım hayatımda hiç olmadığı kadar yandı. Güneş kremi, ince bir mont, kafa lambası ve ayaklar için yedek çorap yanında olsun. Ekipman listemi seyahat ekipmanları rehberimde bulabilirsin.
Sık Sorulan Sorular
Gori'den Tiflis'e yürüyerek kaç gün sürer?
Gori ile Tiflis arası yaklaşık 85-90 kilometre. Ben otoyol yerine köy yollarını kullanarak iki günde Tiflis'in dış mahallelerine vardım. Günde 30 kilometre yürüyebiliyorsan üç günlük bir plan daha rahat olur.
Gori'de ne görülür?
Stalin'in doğduğu ev ve Stalin Müzesi, Gori Kalesi ve şehrin yakınındaki Uplistsikhe kaya şehri en bilinen yerler.
Gori ile Tiflis arasında konaklama var mı?
Köy yollarında çok az. Benim bulabildiğim tek yer gecelik 100 dolardı. Ya Gori'de ya da Tiflis'e yakın büyük bir köyde kalacak şekilde planla, ya da gece için bir dönüş ulaşımı ayarla.
Gürcistan'da hangi taksi uygulaması kullanılır?
Bolt ve Maxim. Uber Gürcistan'da çalışmıyor.
Gürcistan'dan Azerbaycan'a kara yoluyla geçilebiliyor mu?
Videoyu çektiğim dönemde Azerbaycan kara sınırları sıradan yolcu geçişine kapalıydı ve yalnızca özel izinlerle geçiş konuşuluyordu. Plan yapmadan önce güncel durumu resmi kaynaklardan mutlaka kontrol et.
Bu yürüyüşe destek olmak istersen kitabıma buradan bakabilirsin. Bir önceki yazımda Rikoti Geçidi'ni nasıl aştığımı anlatmıştım: Gürcistan'da yürüyerek seyahat: Zestafoni'den Agara'ya. Gürcistan'a giriş için de Batum gezi rehberime göz atabilirsin. Tiflis'te geçirdiğim günleri ve Azerbaycan'a geçiş hazırlıklarını bir sonraki yazımda anlatacağım.
0 commentaire