Türkiye'den Moğolistan'a yürüyüşümün 47, 48 ve 49. günlerinde Bahramtepe'den çıkıp Azerbaycan'ın güneyinde, İran sınırına paralel uzanan bozkır yolunda Bilesuvar'a, oradan da Celilabad'a yürüdüm. Sıfır derecede sisle başlayan sabahlar, 60 kilometre boyunca neredeyse hiçbir şeyin olmadığı bir yol, su toplamış ayaklar ve her birkaç dakikada bir duran, beni TikTok'tan tanıyan insanlar... Bu üç gün yürüyüşün en kalabalık ama en sıcak günleri oldu. Bu yazıda o günleri anlatırken bu bölgede yürüyerek ya da sırt çantasıyla seyahat edeceksen işine yarayacak bilgileri de paylaşıyorum: rota ve mesafeler, Bilesuvar'da konaklama ve taksi fiyatları, kış soğuğu, çoban köpekleri ve uzun yürüyüşte ayak bakımı.
Videoyu İzle: Gün 47, Bahramtepe'den Bilesuvar Yoluna
Gün 47: Sıfır Derecede Sis ve 60 Kilometrelik Boşluk
Bahramtepe'den çıktığımda saatim 2 dereceyi gösteriyordu, biraz sonra sıfıra düştü. Konuşurken ağzımdan buhar çıkıyordu, yol kenarındaki otlar donmuştu ve sabah 9.30'da sisten yol görünmüyordu. Köy meydanlarında taksiciler müşteri bekliyordu; burada Sovyet döneminden kalma bir alışkanlıkla insanlar bir araca doluşup birlikte gidiyor, bu yüzden bir yerden bir yere gitmek aslında kolay.
Bu etap Azerbaycan'da en çok çekindiğim yoldu. Bilesuvar'a kadar yaklaşık 60 kilometre boyunca haritada neredeyse hiçbir şey görünmüyordu; Google'da bu yollara ait bir fotoğraf bile yok. Yol kenarında eski Sovyet fabrikaları, terk edilmiş binalar, kullanılmayan bir tren hattı ve sürekli geçen kamyonlar vardı. Sonradan korktuğum gibi bir yol olmadığını gördüm: sınır yolu olduğu için polis sürekli devriye geziyor, yol üstünde arada bir market ve benzinlik çıkıyor.
İran Sınırı ve Karabağ'dan Gelenlerin Kasabaları
Bütün gün sağımda Araz nehri ve İran sınırı vardı. Sınırın öbür tarafı İran'ın Erdebil ili; İran'ın kuzeybatısında, Erdebil'den Tebriz'e kadar Azerbaycan Türkçesi konuşuluyor. Yolun iç kısmında gördüğüm yerleşimleri önce mülteci kampı sandım. Yolda tanıştığım İlkin bana ailesinin 1980'lerin sonu ve 90'larda Karabağ'dan buraya yerleştirildiğini, Karabağ'daki şehirler yeniden yapıldıkça insanların geri döneceğini anlattı. Yani bunlar yerinden edilmiş Azerbaycanlıların yaşadığı geçici kasabalar. Bu bölgede neredeyse her köyde bir şehitlik var.
Durmadan Duran Arabalar
Bu bölgede neredeyse herkes TikTok kullanıyor ve uygulama seni geçtiğin bölgede öne çıkarıyor. Sonuç: duran, dönüp geri gelen, kızlarına fotoğrafımızı gönderen onlarca insan. Bir kamyoncu abi bana meyve suyu verdi, biri çikolata ve atıştırmalıklarla dolu bir poşet tutuşturdu, biri para vermek için cüzdanını çıkardı. Hepsine teşekkür ettim ama ihtiyacım olmayan şeyi almıyorum. Bunu kabalıktan yapmıyorum; çantaya giren her 500 gram günün sonunda ayakta hissediliyor. Aldığım şekerlerin fazlasını da yolda karşılaştığım çocuklara verdim.
Yolda bir de güneşin hep sağımda olmasına takıldım. Sabah sağımdan doğuyor, akşam yine sağımdan batıyor gibiydi. Merak edip baktım: Dünya'nın ekseni yaklaşık 23,5 derece eğik. Aralık sonunda, kış gündönümüne yakın günlerde Kuzey Yarımküre'de güneş güneydoğudan doğup güneybatıdan batıyor ve gün boyu gökyüzünün güney tarafında alçak bir yay çiziyor. Güneydoğuya doğru yürüdüğüm için de güneş bütün gün sağımda kaldı. Güneş kremi sürmeme rağmen yüzümün sağ tarafının yanması da bundan.
Akşama doğru güneş bulutların arkasına geçince hava hemen 5 dereceye düştü. 31 kilometrede durdum; beni Bilesuvar'a götürmeye söz veren arkadaşlar geldi. Önceden üç ayrı araç "bırakalım" demişti ama söz verdiğim için beklemiştim. Saatim günü 31,12 kilometreyle kapattı.
Videoyu İzle: Gün 48, Bilesuvar
Gün 48: Taksi Pazarlığı, Polislerle Çay ve 15 Kilometrelik Yol Arkadaşı
Bir gün dinlendikten sonra sabah kaldığım noktaya dönmem gerekiyordu. Otelin resepsiyonu bir taksici çağırdı. Bu mesafenin git-gel normali 15-20 manat civarında; ben 20 vermeyi teklif ettim, adam 30 istedi. Resepsiyondaki abi de "binme" deyince vazgeçtim. Otelin güvenlik görevlisi her sabah aynı yöne kişi başı 2 manata giden paylaşımlı arabalar olduğunu söyledi. Sonunda otobüs durağından bir taksiciyle 10 manata anlaştım. Ders: bu bölgede taksiye binmeden önce mutlaka fiyatı konuş, emin değilsen yerel birine sor.
Taksiciyle yolda bölgedeki ev ve arsa fiyatlarını da konuştuk. Onun anlattığına göre köyde hazır bir ev yaklaşık 25.000 manat, Bilesuvar merkezinde 35.000 manat civarındaydı; köyde 2.000 metrekarelik bir arsa ise birkaç bin manata alınabiliyordu. Bunlar bir sohbette duyduğum rakamlar, resmî bir fiyat değil; ama Türkiye'yle kıyaslayınca beni şaşırttı.
Semedabad'ı geçerken polisler beni çaya çağırdı. Önce teşekkür edip devam etmek istedim, sonra oturdum ve karakoldan altı yedi polis daha geldi. Hepsi beni izliyormuş. Biri Astara'ya kadar başım sıkışırsa aramamı, nerede olursam olayım geleceğini söyledi. Azerbaycan'da tanıştığım polislerin hepsi yabancılara, özellikle Türkiye'den gelenlere karşı çok yardımseverdi.
Yolun ikinci yarısında bir öğretmen arkadaş yolda arabasını bırakıp benimle yürümeye başladı ve 15 kilometre boyunca yanımdan ayrılmadı. O kadar çok insan durdu ki Bilesuvar'a girdiğim gün belki 500 kişiyle tokalaştım: çocuklar, esnaf, doktorlar, gaziler. Hiçbir yerde bu kadar tanınmamıştım.
Mübariz İbrahimov'un Hikâyesi
Yolda tanıştığım bir doktor bana Bilesuvar'ın en çok anılan ismini anlattı: Azerbaycan Milli Kahramanı Mübariz İbrahimov. Anlatılana göre Haziran 2010'da, ateşkes döneminde cephe hattında tek başına bir karakola gitmiş, saatlerce çatıştıktan sonra hayatını kaybetmiş. Henüz 20'li yaşlarının başındaymış. Azerbaycan'da onun için kitaplar yazılmış, Bilesuvar'daki lise de onun adını taşıyor; yürüyüşün sonunda bu lisenin önünden geçtim. Konuştuğum herkes bu hikâyenin ülkede büyük bir moral kaynağı olduğunu söyledi.
Akşam Bilesuvar'daki Zirve otele vardım. Saatim 29,98 kilometre gösterdi.
Videoyu İzle: Gün 49, Bilesuvar'dan Celilabad'a
Gün 49: Bir Gazinin Anlattıkları, Üzüm Bağında Sofra ve Celilabad
Gece hava eksi 1 dereceydi; sabah ise bulutsuz ve güneşliydi, öğlene doğru 10 dereceyi buldu. Bu bölgenin havası çok değişken: bir soğuyor, bir ısınıyor. Bir önceki akşam otelde bana para vermeye çalışan uzun boylu abi aslında bir Karabağ gazisiymiş; adı Eldar. Akşam onunla ve genç bir arkadaşla yemek yedik. 1990'larda gönüllü olarak cepheye gidişini, yanında kaybettiği arkadaşlarını, Hocalı'da yaşananların Azerbaycan'da neden bu kadar ağır bir yara olduğunu anlattı. Savaştan sonra on yıl kendine gelemediğini, geceleri uyuyamayıp ormanlarda dolaştığını söyledi. Beni ilk kez, yolda suyu bitmiş bir çobana elimde kalan son suyu verirken gördüğünü anlattı. Ben o anı hatırlamıyorum bile; onun için önemli olan, bir yolcunun suyunu paylaşmasıymış. İkimizin de gözleri doldu.
Bilesuvar'dan çıkınca Bakü yolundan ayrıldım, yol daraldı ve kenarlar çamura döndü. Araç geldikçe kenara çekilip çamura bastım. Bu yol Bilesuvar ile Celilabad arasındaki tek bağlantı olduğu için yine çok kalabalıktı. Yolda bir abi beni dükkânına davet etmişti; vardığımda üzüm bağının yanında tavuk ve üzüm turşusuyla bir sofra kurmuştu. Üzümü şarap için değil, pazarda satmak için yetiştiriyorlarmış; hasat yaz sonundan eylüle kadar sürüyormuş. Bir saatlik bir mola oldu ama değdi.
Bir önceki gün yanımda yürüyen öğretmen arkadaş bu kez de yola katıldı. Yolda tanıdıkları sırayla gelip ikram etti: kurutulmuş hurma, kuruyemiş, karanfilli çay. Bu bölgede hurmaya, Türkiye'nin bazı yerlerinde olduğu gibi, cennet meyvesi de deniyor. Akşam Celilabad'daki Olimpik spor kompleksine vardım. Bilesuvar ile Celilabad arası yaklaşık 26 kilometreydi.
Bilesuvar ve Celilabad Yolu: Pratik Bilgiler
1. Rota ve Mesafeler
| Gün | Etap | Mesafe | Not |
|---|---|---|---|
| 47 | Bahramtepe - Bilesuvar yolunun yarısı | 31,12 km | Yolda konaklama yok, akşam araçla Bilesuvar'a geçtim |
| 48 | Bilesuvar yolu - Bilesuvar merkez | 29,98 km | Sabah taksiyle aynı noktaya döndüm |
| 49 | Bilesuvar - Celilabad | yaklaşık 26 km | Dar ve çamurlu yol, Celilabad'da Olimpik kompleks |
Bilesuvar'da İran'a açılan bir sınır kapısı da var ama ben Azerbaycan içinde ilerlemeyi ve Hazar Denizi kıyısından Astara'ya inip oradan geçmeyi seçtim. Plan şu: Celilabad, Masallı, Lenkeran, Astara ve İran.
2. Konaklama
Bilesuvar'da kaldığım Zirve otelde temiz bir odanın gecesi kahvaltı dahil 50 manattı; yanında restoranı da var. 40 manatlık daha ucuz bir oda da gösterdiler ama çok bakımsızdı. Kahvaltısız seçenek 30 manat söylendi. Azerbaycan'ın küçük şehirlerinde konaklamanın diğer seçeneği, içinde otel odaları olan Olimpik spor kompleksleri; bazıları iyi, bazıları bakımsız. Fiyatlar videoyu çektiğimiz döneme ait, güncel durumu kontrol et. Daha ucuza kalmanın yollarını ucuza konaklama rehberimde anlattım.
3. Ulaşım ve Taksi Fiyatları
Köylerde taksiler meydanda bekliyor. Kısa mesafelerde videoyu çektiğimiz dönemde yaklaşık 10-15 manat, paylaşımlı arabada kişi başı 2 manat ödeniyordu. Bilesuvar'dan Bakü'ye yaklaşık 170 kilometrelik yol paylaşımlı taksiyle kişi başı 12 manattı. Yabancı olduğunu anlayan bazı taksiciler iki katı isteyebiliyor; binmeden önce fiyatı ve gideceğin yeri haritada göstererek netleştir.
4. Kış Soğuğu ve Ekipman
Aralık sonunda bu bölgede sabahlar 0-2 derece, öğlen 8-10 derece, geceler eksi 1-3 derece. Rüzgârlı açık düzlüklerde eldiven şart. Güneş 17.00 civarında battığı anda hava birkaç derece düşüyor. Bu mevsimde çadırda kalmayı bıraktım; çadırımı da Bakü'ye gönderdim, uyku tulumum zaten 15 derecelik yazlık bir tulum. Konaklama olmayan boşlukları "yarıya kadar yürü, akşam araçla en yakın şehre geç, sabah aynı noktaya dön" yöntemiyle kapattım. Neler taşıdığımı seyahat ekipmanları rehberimde anlattım.
5. Çoban Köpekleri
Yol boyunca sürülerin yanından geçtim. Gündüz kurt inmediği için köpekler daha sakin; yoldan ayrılmazsan ve ağıllara, çoban evlerine yönelmezsen genelde sınırda durup geri dönüyorlar. En işe yarayan şey çobana selam vermek: çoban seni gördüğünde köpekler de sakinleşiyor. Bu bölgede selam gerçekten bir anahtar gibi.
6. Ayak Bakımı
Bakü'de yaptırdığım tabanlık ayağımı fazla yükseltip parmaklarımı öne sıkıştırdı ve ayağımın altında su toplanmış kabarcıklar oluştu. 47. gün eski, erimiş tabanlığı da atıp tabanlıksız yürüdüm ve ayağım çok daha rahat etti. Kabarcıkları steril bir iğneyle boşalttım; bunu yapacaksan iğneyi ve cildi temizle, enfeksiyon belirtisi olursa bir sağlık profesyoneline danış. Molalarımı her 10 kilometrede bir veriyorum; molayı 12-15 kilometreye uzatmak bile ayaklara fazla yük bindiriyor. Yolda tanıştıkların seni bir sonraki benzinlikte beklemeye çağırsa da kendi mola düzenini bozma.
Azerbaycan'da yol boyunca internet en çok ihtiyaç duyduğum şeydi: konum paylaşmak, otel bulmak, taksi fiyatı sormak için. Azerbaycan eSIM paketlerine Yırtık eSIM'den bakabilirsin. Uzun yolda motivasyonu nasıl koruduğumu da yolda hayat rehberimde anlattım.
Sık Sorulan Sorular
Bilesuvar nerede, nasıl gidilir?
Bilesuvar, Azerbaycan'ın güneyinde, İran sınırında bir rayon merkezi. Bakü'ye yaklaşık 170 kilometre uzaklıkta; videoyu çektiğimiz dönemde paylaşımlı taksiyle kişi başı 12 manata gidiliyordu.
Bilesuvar'da nerede kalınır?
Ben merkezdeki Zirve otelde kaldım: kahvaltı dahil gecesi 50 manat, restoranı var. Şehirde bunun dışında Olimpik spor kompleksinde de oda bulunuyor.
Bilesuvar'dan İran'a geçilebilir mi?
Bilesuvar'da İran'a açılan bir kara sınır kapısı var. Ben rotamı Hazar kıyısından Astara'ya göre planladım. Sınır kapılarının çalışma durumu ve yabancılara açık olup olmadığı değişebilir, yola çıkmadan güncel bilgiyi kontrol et.
Mübariz İbrahimov kimdir?
Bilesuvarlı bir asker ve Azerbaycan Milli Kahramanı. 2010'da cephe hattında hayatını kaybetti; Bilesuvar'daki lise onun adını taşıyor ve Azerbaycan'da çok saygıyla anılıyor.
Bu bölgede yürümek güvenli mi?
Benim deneyimime göre evet. Sınır yolu olduğu için polis sık devriye geziyor ve insanlar son derece yardımsever. Dikkat etmen gereken şeyler dar yollardaki trafik, akşam soğuğu ve çoban köpekleri.
Bir önceki yazımda Ağcabedi'den Beylegan'a ve Türkler köyüne yürüdüğüm günleri anlatmıştım: Ahıska Türkleri Azerbaycan'da: Türkler köyü. Celilabad'dan Masallı ve Lenkeran üzerinden İran sınırındaki Astara'ya yürüdüğüm günleri bir sonraki yazımda anlatacağım.
0 comentarios